Snijders: Wortelen

Wortelen

De lichte trein trekt snel op in een nauwelijks voelbare siddering. Ik zit in het portaal op een klapstoeltje. Op het tweede klapstoeltje zit een man die zoals iedereen op een schermpje kijkt. Ik heb in Congrescentrum de Doelen te Rotterdam de Dag van het Literatuuronderwijs bezocht. Daar denkt iedereen dat de jeugd in ons land weer zal gaan lezen. In de trein van Zutphen naar Rotterdam (meer dan twee uur rijden) kijkt iedereen op een schermpje, zonder uitzondering. Niemand leest woorden op papier. We leven in een overgangstijd, de literatuur verdwijnt als massaproduct – net als de klomp, de kolenkachel en de door het paard getrokken ploeg. De literatuur wordt weer het domein van een kleine groep.

Op het derde stoeltje gaat een vrouw zitten in zwarte kleren, geen rouw – mode. Zij kijkt ook op haar schermpje, maar even, zonder hartstocht. Ze haalt een bakje met rauwe wortelen uit haar tas, ze eet een wortel, een brekend geluid in haar mond. Als de trein zijn bestemming heeft bereikt, zijn alle wortelen opgegeten. Mocht ik deze vrouw ooit terugzien en herkennen, dan zal ik me herinneren dat zij wortelen at toen het mij duidelijk werd dat onze literatuur op de terugweg was. 
(Snijders) 

België scherpgesteld (Canvas)

België scherpgesteld | VRT. Canvas 

Aflevering 2 - Op zoek naar de bevroren tijd - Documentaire fotografie (27.11)

“Fotografie is bewaren. Het is natuurlijk nog honderd andere dingen, maar voor de meeste mensen is het gewoon bewaren. Ze bewaren zichzelf en elkaar.”
Cees Noteboom, 1981

Een foto is altijd passé composé. Op het moment dat je afdrukt, behoort het beeld al tot het verleden. Maar het dient voor de toekomst. In deze episode gaan we langs bij fotografen die vanuit dit besef hun camera richten op mens en omgeving.

Door de industrialisering en modernisering hebben we de plek waarin we leven zo naar onze hand gezet dat er van natuur haast geen sprake meer is. Uitdijende agglomeraties met daartussen kilometers beton en asfalt, die ons naar de schaarse natuur moeten brengen maar ze intussen steeds meer in het gedrang brengen: ziedaar de ingrediënten voor een blik op het Belgische decor.

Het zorgt bij onze ooggetuigen voor pessimisme en somberheid en soms – als een reactie daarop – tot objectiverende afstandelijkheid. En vaak loert de nostalgie uitnodigend om de hoek. Wie met het verleden aan de slag gaat, moet zich wapenen tegen een overdosis romantiek. Maar tegelijk wint elk fotodocument aan waarde met het verstrijken van de jaren.

Met: Walter De Mulder, Gilbert d’Haen, Georges Vercheval, Stephan Vanfleteren en Gert Jochems.

Filip Claus, Ronse

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De reeks België scherpgesteld, nog vier zondagavonden op Canvas, schetst een rijk geschakeerd beeld van fotografie in België. Elke week bespreekt De Morgen met een zelfgekozen panel het thema van de week. Vandaag: op zoek naar de bevroren tijd. Over nostalgie, romantiek en het vastleggen van het verleden.

Vanwaar dit onderwerp?

Jelle Vermeersch: "Ik ben tussen de boeren opgegroeid. Als kind reed ik met tractors, hielp mee op het land. Boer worden was mijn grote droom. Het is er niet van gekomen, waarschijnlijk omdat ik te lui ben voor het helse ritme van het boerenleven. Maar het bleef me aantrekken en dus ben ik met dit boek begonnen. De vrijheid, de eenzaamheid, het leven met de elementen, de confrontatie met zichzelf, de machteloosheid: het laat me niet los."

Waarom bewaren?

(…)

Vermeersch: "Uit een soort idealisme, bijna pamflettair. Ik wil aan de stadsmens tonen wie zijn eten maakt en hoe hard die plattelandsmens het in onze geglobaliseerde wereld heeft. Misschien levert dat wat meer empathie op."

Fotografie is als dieren opzetten'. De Morgen, 25.11.2016