Ereprijs (Veronica) is een groot geslacht van planten. In Nederland zijn er 23 wilde soorten bekend. Daarnaast zijn er ook nog een aantal soorten in cultuur. Er zijn overblijvende kruiden maar er zijn ook soorten die eenjarig zijn. Wereldwijd zijn meer dan 500 soorten bekend.
W. Deconinck (2019), Plantennamen nader toegelicht, Kortrijk.
Akkerereprijs | Veronica agrestis L.
Klimopereprijs | Veronica hederifolia L.
Gewone ereprijs | Veronica chamaedrys L.
Mannetjesereprijs | Veronica officinalis L.
Veldereprijs | Veronica arvensis L.
Grote ereprijs | Veronica persica Poiret
Tijmereprijs | Veronica serpyllifolia L.
De naam Ereprijs komt van het Duitse Ehrenpreis (15de eeuw), een samenstelling van Ehre, d. i. eer, en een afleiding van preisen, d. i. prijzen, loven. De planten werden dus niet Ereprijs genoemd omdat ze na een of andere wedstrijd met een ereprijs bedeeld werden, maar wel omdat ze, volgens Dodoens (1618), “eer ende prijs oft loff” verdienen en die planten dus wegens hun geneeskrachtige eigenschappen “met alle eer te prijzen zijn”.
Volgens dezelfde uitgave uit 1618 van Dodoens’ kruidenboek is er een onderscheid tussen Eerenprijs Manneken en Eerenprijs Wijfken, twee verschillende soorten Ereprijs die toch moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn en die door de landelijke bevolking dan maar met manneken en met wijfken benoemd werden. Zo is de huidige naam Mannetjesereprijsontstaan voor Veronica officinalis L. en het Eerenprijs Wijfken komt overeen met Tijmereprijs, Veronica serpyllifolia L., een Ereprijssoort waarvan over de bladeren met enige toegeeflijkheid gezegd mag worden dat ze lijken op de bladeren van de Tijmplant. Dit onderscheid tussen manneken en wijfken had, zoals bij mannelijk en vrouwelijk Bingelkruid, in de tijd van Dodoens niets te maken met geslachtelijke verschillen of met de voortplanting bij planten, want daar had men toen nog geen duidelijk idee over.
F. Kok (2007), Waarom brandnetel?, Nieuwegein
Ereprijs (veld), Veronica arvensis
Veronica: deze naam heeft aanleiding gegeven tot meerdere uitleggingen. Men beweert dat de naam afkomstig is van de heilige Veronica. Een andere uitleg is dat de naam ontstaan is uit ‘vera’ en ‘unica’ dat wil zeggen de ‘enige ware’, want eertijds gold de plant als zeer geneeskrachtig. De naam kan ook ontstaan zijn uit de Griekse woorden phero = ik breng, en ‘nike' = zegen, omdat de plant bij vele ziekten genezing teweegbracht.
Arvensis: de plant groeit meestal op akkers of groeide vroeger vaak op akkers.
Veldereprijs: Ereprijs dat is eer en lof, Het kruid werd enorm gewaardeerd vanwege zijn heilzame werking.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.